SON HABER:
Ötv indirimi 30 Eylül Çarşamba günü sona erdi.
Vatandaş ve üreticiler indirimin devam etmesinden yanayken devlet indirimin bittiği yönündeki açıklamasıyla ötv indirimine son nokta konulmuş oldu.
ÖNCEKİ HABERLER:
Üç aylık ÖTV indiriminin sonuna geldik. Verilen süre 15 Haziran Pazartesi günü doluyor. Başbakan Tayyip Erdoğan’ın yeni paketi açıklamasına belki de saatler kaldı. Bu konuda yaklaşık bir haftadır Ankara’daki bürokratlardan, ilgili bakanlıklardaki yetkililere, otomotiv sektörünün önde gelen isimlerinden, bayilere kadar onlarca kişiyle konuştum. Şimdi gelelim bu konuşmalar ışığındaki üç aylık ÖTV indirimini analiz etmeye ve muhtemel yeni kararların ilk müjdesini vermeye…
Öncelikle şunu söyleyebilirim ki, ÖTV indirimi üç aylık bir süre için daha devam edecek. Başbakan bu açıklamayı muhtemelen (en geç) Pazartesi günü yapacak. Bunu pazartesi yapmasının özel bir anlamı var. Çünkü yerli üreticiler, özellikle de başını Tofaş-Fiat CEO’su Ali Pandır’ın çektiği bazı etkin isimler bunun böyle olmasını ısrarla istiyor. Burada amaç, ithal otomobil satan distribütörlerin önünü kapatmak. ÖTV indirimine devam kararı ne kadar geç açıklanırsa, Avrupa’ya siparişler o kadar geç verilecek ve araçlar da o kadar geç gelmesine neden olunacak. Çünkü, bugün sipariş verilse araçlar iki aydan önce Türkiye’ye gelemiyor. Bu durumda ithal otomobil bulamayan tüketici de bu kez yerli otomobile yönlendirilecek. Böylece yerli üretim otomobillerin satışı “zorunlu olarak” artacak. ÖTV indirim süreci gösterdi ki, ithal otomobil satan distribütörlerle, yerli otomobil satan üreticiler arasında büyük bir rekabet yaşanıyor. Şimdi Renault, Ford, Toyota, Hyundai ve Fiat hem yerli otomobil üretiyor hem de otomobil ithal ediyor bu nasıl rekabet diye düşünebilirsiniz. Ancak satış rakamlarına bakıldığında bu yerli firmaların distribütörlerle ciddi bir rekabeti söz konusu olduğunu görmek mümkün. Yani iş öyle uzaktan görüldüğü gibi, düz mantıkla açıklanır gibi değil.
Üç aylık ÖTV indirim sürecinde ithal otomobil satan firmalarla, yerli üreticiler arasındaki rekabet ve çekişme çok ciddi boyutlara ulaştı. ODD (Otomobil Distribütörleri Derneği) içinde ciddi tartışmalar yaşandı. Özellikle distribütörler ODD Yönetim Kurulu Başkanı olan aynı zamanda da Renault Mais Genel Müdürü olan İbrahim Aybar’ı “sadece yerli üreticileri kolluyor” diye eleştiri yağmuruna tuttuğu görüldü. ÖTV’nin binek otomobillerde 1.6 ve altındaki motorları kapsaması, ticari araçlarda daha az bir indirim yapılmasını haksız rekabet olarak yorumlayanların sayısı hiç de az değil. Ticari araç modellerini aynı zamanda binek olarak da satan özellikle Fiat (Doblo-Fiorino), Ford’un (Connect) haksız bir rekabet yarattıkları en çok eleştirilen konuların başında geliyor. Fiat’ın son dönemde gözüken başarısının altında yatan gerçek de aslında burada saklı.
ŞİMDİ GELELİM RAKAMLARIN DİLİNE
Türkiye otomotiv pazarında 2009 yılı Ocak-Mayıs dönemi binek araç toplam pazarı 148.677 adete ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde binek araç toplam pazarı 135.721 adet olarak gerçekleşmişti. Diğer bir ifadeyle 2009 yılı Ocak-Mayıs döneminde binek otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 9.5 artış gösterdi.
Özellikle ilk iki ayda gerçekleşen rakamları dikkate aldığımızda 2008
rakamlarının 2009 yılına oranla daha yüksek gerçekleştiğini
gözlemleniyor. 16 Mart tarihinde OTV indiriminin başlamasına paralel 14 bin dolaylarındaki pazarın bir anda 40 binler düzeyine ulaştığını görüyoruz. 2008 yılı Haziran ayı gerçekleşen satış 28.724 adet ve şu anki satış seyrine göre olası Haziran ayı pazarı 38 bin adetler dolayında gerçekleşmesi öngürülüyor.
Mayıs ayına baktığımızda geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 40.4’ lük bir artış söz konusu.
BİNEK VE TİCARİ PAZARINDAKİ GERÇEKLER!
Binek+Ticari araç satısını Ocak-Mayıs dönemi olarak incelediğimizde 2008 yılı toplam pazarının 216.726 adet olduğunu, bu rakamın 2009 yılı aynı dönemi için 212.290 adet gerçekleştiğini görüyoruz. Yani yüzde 2’lik bir düşüş söz konusu geçen yıla oranla. 2009 yılı Ocak-Mayıs dönemi binek araç toplamını segmentlere göre incelediğimizde en yüksek satış adetinin 66.252 adet ve yüzde 45 pay ile B segmenti araçların oluşturduğunu görüyoruz. Hemen ardından ise 56.760 adet ve yüzde 38 pay ile C segmenti araçları izliyor.
Motor hacmi bağlamında satışlara göz attığımızda 1600 cc altı motorların toplam satısların yüzde 83’ünü oluşturduğunu görüyoruz. Diğer bir ifadeyle 123.472 adet 1600 cc ve 2000 cc arasına baktığımızda bu yüzdenin, yüzde 15 olduğunu ve 2000 cc
araçlarının toplam satışların içindeki payının sadece ve sadece yüzde 2 (3.318 adet) olduğunu görüyoruz.
TOFAŞ VE FORD’A TİCARİ ARAÇ KIYAĞI !
Aslında ticari araç segmentinde bulunan Doblo ve Fiorino’nun toplam satışlarına baktığımızda yüzde 92’lik payın binek versiyon olduklarını görülüyor. Binek - ticari vergilendirme duvarı ile Tofaş ve Ford oldukça avantajlı bir konuma geçmiş oluyorlar. Bu durum aslında devletin ciddi vergi kaybına yol açıyor. Fiat - Ford gibi firmalar ticari araç üreterek Avrupa'da toplam pazarın sadece yüzde 10'una oynuyorlar. Neden bu dar segmentin içindeler çünkü Türkiye'de vergi duvarı ile korunuyorlar.
Doblo + Fiorino Mayıs Combi ( binek version) satışı 5.761
Doblo + Fiorino Mayıs toplam satışı 6.290
Binek versiyon payı % 92
NASIL BİR PAKET GELECEK?
Öncelikle şunu söyleyebilirim ki, ÖTV indirimi devam edecek. Ancak bu pakette indirim oranındaki yüzde payı değişikliğe uğrayacak. Yüzde 38’den yüzde 17’ye düşen pay bu kez 5-6 pay daha artabilir. Yani yüzde 20-25 aralığında seyredebilir. Hurda indirimi ise söz konusu bile değil. Çünkü bu konuda geçmişte yaşanan kötü örnekler bürokratları çok etkilemişe benziyor. Otomotiv sektörünün bazı uyanıkları hurda araçları piyasadan çekmeden usulsüz bazı işlemler gerçekleştirmişlerdi. Benzer bir durum ÖTV indiriminin başladığı ilk aylarda da yaşandı. İşi “fırsatçılığa” çeviren bazı markaların bazı bayileri yüzünden milyonlarca kişi mağdur durumdaydı. Bu konuda görüştüğüm bürokratlar “Milletvekillerine ve Bakanlara milyonlarca şikayet geldi. Gazete ve internette bu konuda çıkan olumsuz haberler bu şikayetlerin yanında hiçbir şey sayılmaz. Asıl tüketicinin bu yoğun şikayetleri bizi çok etkiledi” yorumunu yapıyorlar.
Evet ikinci ÖTV indiriminin açıklanmasına belki de saatler kala otomotivimizdeki gerçek tablo bu. Bakalım yeni uygulamada yerli ve ithal satışları arasında ne gibi sorunlar yaşanacak.
2008-2009 SATIŞLARI
AYLAR 2008 2009
OCAK 18,558 13,173
ŞUBAT 21,196 14,492
MART 34,147 40,622
NİSAN 30,313 36,202
MAYIS 31,477 44,188
TOPLAM 135,721 148,677
